Przedawnienie za poświadczenie nieprawdy – wyjaśnia adwokat

Poświadczenie nieprawdy to jedno z poważniejszych przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów (art. 271 k.k.). Dotyczy osób uprawnionych do wystawiania dokumentów – funkcjonariuszy publicznych i innych wystawców. Wyjaśniamy, na czym polega czyn, jakie grożą kary, przywołujemy przykłady oraz termin przedawnienia (5, 10 lub 15 lat – w zależności od typu).

Najważniejsze wnioski

• Poświadczenie nieprawdy polega na potwierdzeniu w dokumencie okoliczności niezgodnej z prawdą przez osobę uprawnioną do wystawiania dokumentów.
• Wariant podstawowy: kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (przy mniejszej wadze – grzywna lub ograniczenie wolności).
• Wariant kwalifikowany (dla korzyści majątkowej/osobistej): 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
• Przedawnienie: 10 lat (typ podstawowy), 5 lat (typ uprzywilejowany), 15 lat (typ kwalifikowany).
• Przestępstwo ścigane z urzędu.

Czym jest poświadczenie nieprawdy?

W prawie karnym poświadczenie nieprawdy reguluje art. 271 k.k. Popełnia je funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawiania dokumentów, która poświadcza w dokumencie nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne.

Istotne: sprawcą może być wyłącznie uprawniony wystawca dokumentu (np. urzędnik, notariusz, policjant, lekarz, przedsiębiorca wystawiający faktury). „Zwykłe” dokumenty prywatne co do zasady nie mieszczą się w art. 271 k.k.

Poświadczenie nieprawdy – przykłady

Chodzi o dokumenty urzędowe/mające znaczenie prawne, nie zaś czysto prywatne umowy. Przykłady:

• lekarz wystawia zaświadczenie o niezdolności do pracy osobie zdolnej do pracy,
• diagnosta potwierdza pozytywny wynik badania technicznego auta, choć pojazd badania nie przeszedł,
• urzędnik USC wydaje nieprawdziwe zaświadczenie o urodzeniu.

Skutkiem mogą być decyzje administracyjne, orzeczenia sądów czy wypłaty świadczeń – dlatego konsekwencje karne są poważne.

Poświadczenie nieprawdy w orzecznictwie sądów

Sądy odróżniają poświadczenie nieprawdy (art. 271 k.k.) od fałszerstwa dokumentu (art. 270 k.k.). W wyroku SN z 5.04.2016 r., IV KK 405/15, wskazano m.in., że:

Art. 270 § 1 k.k. chroni autentyczność pochodzenia dokumentu, a nie prawdziwość jego treści; odzwierciedlenie w dokumencie nieprawdy nie wyczerpuje znamion tego przepisu, jeżeli dokument nie jest podrobiony ani przerobiony. Zmiana treści przez pierwotnego autora nie jest „przerobieniem”.

W praktyce kwalifikacja zależy więc od tego, kto wystawił dokument i jaki charakter ma nieprawdziwa treść.

Kara za poświadczenie nieprawdy

Art. 271 k.k. przewiduje trzy warianty:

• Typ podstawowy – pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
• Typ uprzywilejowany (mniejsza waga) – grzywna lub ograniczenie wolności.
• Typ kwalifikowany (w celu osiągnięcia korzyści majątkowej/osobistej) – 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Przedawnienie poświadczenia nieprawdy

Przedawnienie to upływ czasu wyłączający ściganie. Dla art. 271 k.k. przyjmuje się następujące terminy (liczone co do zasady od czynu):

• 10 lat – typ podstawowy (art. 271 § 1 k.k.),
• 5 lat – przestępstwo uprzywilejowane (art. 271 § 2 k.k.),
• 15 lat – typ kwalifikowany (art. 271 § 3 k.k.).

Potrzebujesz pomocy w sprawie z art. 271 k.k.? Kancelaria adwokacka Łukasza Kwiatkowskiego prowadzi obrony w sprawach karnych, w tym o poświadczenie nieprawdy – od etapu postępowania przygotowawczego. Zobacz ofertę – prawo karne. Skontaktuj się z nami.