Znęcanie psychiczne w rodzinie. W jaki sposób je zgłosić?

Znęcanie się nad członkiem rodziny jest elementem przestępstwa przemocy domowej. Sądy zgodnie od lat uznają, że znęcanie się należy rozumieć jako „działanie albo zaniechanie polegające na umyślnym zadawaniu bólu fizycznego lub dotkliwych cierpień moralnych powtarzającym się, albo jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie”. Gdy sprawcą jest osoba najbliższa, zgłoszenie przemocy zabiera ofierze niekiedy wiele lat. Wcześniej usprawiedliwia zachowanie sprawcy, przez co spirala przemocy rozkręca się. Jak wygląda procedura zgłoszenia przemocy psychicznej?

Czym jest znęcanie psychiczne?

Znęcanie psychiczne to rodzaj przemocy, która wywołuje cierpienie nie w wyniku użycia siły fizycznej, lecz przez różne zachowania, które naruszają godność osobistą ofiary, podkopują jej wiarę w siebie i sprawiają, że czuje się niepewnie i nieszczęśliwa. Przemoc jest celowa i ma na celu wywołanie określonego skutku.

Przemoc psychiczna może obejmować takie zachowania jak:

• poniżanie i wyśmiewanie,
• zastraszanie i grożenie,
• krytykowanie i umniejszanie wartości,
• izolowanie od rodziny i przyjaciół,
• kontrolowanie i manipulowanie,
• wszczynanie częstych awantur.

Jeśli sprawca i ofiara są osobami bliskimi, to znęcanie psychiczne jest elementem przemocy w rodzinie. W naszym kręgu kulturowym sprawcami przemocy najczęściej są mężczyźni: ojcowie wobec dzieci, mężowie wobec żon, a nierzadko ofiarami są wszyscy domownicy. Centrum Praw Kobiet szacuje, że rocznie około 800 tysięcy Polek doświadcza w domu przemocy.

Do kogo może zwrócić się ofiara przemocy psychicznej?

Samo uświadomienie sobie przez osobę doświadczającą przemocy psychicznej, że jest ofiarą, jest pierwszym krokiem do tego, by sobie pomóc. Niestety nierzadko dojście do tego momentu zajmuje ofierze długie lata. Racjonalizuje zachowania sprawcy, wybacza mu, wierzy w poprawę, odcina się od osób, które dostrzegły poważny problem i próbują pomóc.

Ofiara domowej przemocy psychicznej może szukać pomocy w organizacjach i fundacjach. Spis instytucji, które od lat bezpłatnie niosą pomoc ofiarom, znajduje się na stronie rządowej.

W sytuacji zagrożenia ofiara przemocy może zadzwonić pod numer 112 lub bezpośrednio na policję – 997. Po zebraniu informacji dyspozytor zadecyduje, czy zasadna jest interwencja służb. Przybyli na miejsce policjanci mogą zadecydować o zabraniu agresywnego sprawcy do izby wytrzeźwień, o ile znajduje się pod wpływem alkoholu.

Interweniujący policjanci mogą założyć również Niebieską Kartę. Niebieską Kartę rozumiemy dwojako: to formularz wypełniany najczęściej przez policję lub pracownika socjalnego w sytuacji podejrzenia przemocy w rodzinie oraz jako procedura zmierzająca do zatrzymania spirali przemocy w rodzinie.

Po przeprowadzeniu rozmów z osobami, których dotyczy Niebieska Karta, odpowiednie służby przygotowują plan pomocy. Może on objąć np. monitoring sytuacji rodzinnej przez dzielnicowego lub pracownika socjalnego, pomoc psychologiczną, pomoc prawną, pomoc materialną.

Jak zgłosić znęcanie psychiczne?

Ofiara przemocy psychicznej (fizycznej również) może złożyć zawiadomienie na policji. Funkcjonariusz spisuje zeznania i zakłada Niebieską Kartę, o ile nie była wcześniej założona.

Złożenie zawiadomienia inicjuje postępowanie karne, które dzieli się na dwa etapy.

Pierwszym jest postępowanie przygotowawcze, podczas którego organy ścigania gromadzą materiał dowodowy. Policja lub prokuratura – w zależności od tego, który organ prowadzi postępowanie przygotowawcze – przesłuchuje świadków, zbiera dokumentację i analizuje dowody.

Jeżeli zebrany materiał okaże się wystarczający, policja lub prokurator przygotowują akt oskarżenia. Od tej chwili do sądu należy ocena, czy doszło do znęcania psychicznego, a jeśli tak, to jaką karę zastosować.

Jak udowodnić znęcanie psychiczne?

Znęcanie psychiczne może być trudne do udowodnienia, jeśli sprawca nie dopuścił się również przemocy fizycznej. Przemocy psychicznej nie widać, nie zostawia śladów, często udowadnianie, że do niej doszło, to słowo przeciwko słowu. Dlatego, jakkolwiek źle to brzmi, ze względów dowodowych łatwiej i lepiej dla ofiary, gdy obciąża sprawcę także innymi zarzutami.

Ofiara przemocy psychicznej nie powinna bać się walczyć o ukaranie sprawcy. Największe znaczenie dla uznania winy będą mieć:

• zeznania świadków,
• dokumentacja medyczna, zwłaszcza jeśli ofiara korzystała z pomocy psychologa lub psychiatry,
• wiadomości tekstowe zawierające groźby i wyzwiska,
• nagrania kłótni, w trakcie których sprawca poniżał ofiarę, groził jej.

Kara za znęcanie psychiczne

Wymiar kary zależy od okoliczności sprawy, stanu ofiary i wagi przewinienia. W odniesieniu do przemocy stosowanej przez osobę najbliższą, w tym męża, największe znaczenie ma art. 207 par. 1 Kodeksu karnego. Przewiduje on, że „kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą, lub nad inną osobą pozostającą w stałym, lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5″.

Kolejne paragrafy tego artykułu określają większą/surowszą odpowiedzialność karną w przypadkach, gdy:

• znęcanie fizyczne lub psychiczne dotyczy osoby nieporadnej ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny,
• znęcanie połączone jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa,
• następstwem znęcania się jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie.

Znęcanie psychiczne. Jak może pomóc adwokat?

Złożenie zawiadomienia o przemocy psychicznej często wymaga od ofiary dużej odwagi. Samo postępowanie – najpierw przygotowawcze, później sądowe – może trwać długo, a wpływ na czas trwania sprawy mają m.in. obłożenie prokuratury i sądu innymi sprawami oraz złożoność danej sprawy i zebrany materiał dowodowy.

Adwokaci z kancelarii Łukasz Kwiatkowski wyspecjalizowani w sprawach karnych podejmują się reprezentacji klienta, tak by do minimum ograniczyć nieprzyjemne dla niego procedury oraz doprowadzić do ukarania sprawcy. Zachęcamy do kontaktu.

Adwokat Łukasz Kwiatkowski

Absolwent Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Prawa i Administracji, stypendysta rektora UŁ dla najlepszych studentów.
Ukończył aplikację adwokacką w Izbie Adwokackiej w Łodzi, uzyskując pozytywny wynik z egzaminu zawodowego.
W ramach prowadzonej indywidualnej kancelarii adwokackiej kieruje się przede wszystkim kanonem zasad etycznych,
gwarantujących rzetelną i profesjonalną pomoc prawną. Swym zaangażowaniem w zakresie prowadzonych spraw rozwija
życiową pasję, jaką jest pomoc w zakresie procesu wykładni i stosowania prawa.

Email: adwokat@kancelaria-kwiatkowski.pl
Telefon: 797 942 018