Ile kosztuje sprawa rozwodowa? Opłaty sądowe i koszty adwokata

Koszt rozwodu zależy od stopnia skomplikowania sprawy, czasu trwania postępowania oraz wysokości wynagrodzenia pełnomocnika. Podstawowym wydatkiem jest opłata sądowa od pozwu w wysokości 600 zł. W artykule omawiamy najważniejsze koszty, które mogą pojawić się w toku sprawy rozwodowej, oraz zasady ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych.

Najważniejsze wnioski:

• Opłata sądowa w sprawach rozwodowych wynosi 600 zł. Osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej może wnioskować o zwolnienie od kosztów.
• Opłatę sądową wnosi się przed złożeniem pozwu rozwodowego. Można to zrobić wykonując przelew na konto bankowe właściwego sądu okręgowego lub bezpośrednio w kasie sądu. Do pozwu trzeba dołączyć dowód wpłaty.
• Jeśli małżonkowie zdecydują się na rozwód bez orzekania o winie, sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwróci powodowi 300 zł.
• Jeżeli małżonkowie nie potrafią dojść do porozumienia w temacie opieki nad dziećmi, sąd może zarządzić dodatkowe kroki, np. zlecić przygotowanie opinii oceniającej kompetencje rodzicielskie. Generuje to dodatkowe koszty, które finalnie obciążą małżonków.
• W pozwie rozwodowym można domagać się dokonania podziału majątku, jeżeli nie przyczyniłoby się to do przedłużenia postępowania. W praktyce sędziowie rzadko jednak wydają na to zgodę, ponieważ sprawa o podział jest dużo bardziej złożona, kosztowna i wymaga większego zaangażowania dowodowego. Zazwyczaj dokonanie podziału nie leży więc w interesie strony chcącej szybko zakończyć sprawę rozwodową. W takim scenariuszu podziału majątku dokonuje się już po uprawomocnieniu się wyroku.

Od czego zależą koszty rozwodu?

Nie ma „ustawowych stawek rozwodu”. Jego cena nie jest ustalona z góry, ale zależy od wielu czynników: stopnia zawiłości sprawy, zgłaszanych przez strony w toku sprawy wniosków, ewentualnej mediacji. Do tego należy dodać honorarium adwokata lub radcy prawnego, jeśli strona zdecydowała się skorzystać z jego usług. Warto mieć na uwadze, że:

• rozwód z orzekaniem o winie jest z reguły droższy, co wynika z faktu, że postępowanie trwa dłużej, nierzadko nawet kilka lat;
• rozwód w sytuacji, w której małżonkowie mają małoletnie dziecko, z reguły powoduje dodatkowe koszty;
• sędziowie rzadko zgadzają się na przeprowadzenie podziału majątku w postępowaniu rozwodowym. Podział majątku wspólnego jest konsekwencją prawomocnego zakończenia sprawy rozwodowej i wymaga wszczęcia odrębnego postępowania sądowego lub umownego podziału w przypadku zgodnego podziału.

Co się składa na koszty rozwodu?

Na koszty sprawy rozwodowej składają się:

• koszty sądowe;
• honorarium adwokata lub radcy prawnego (+ opłata skarbowa od pełnomocnictwa);
• koszty przeprowadzenia dowodu – w praktyce może to być np. koszt opinii Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych (OZSS);
• koszty mediacji rozwodowej;
• w rzadkich przypadkach koszty opinii biegłych sądowych.

Koszty sądowe w sprawie rozwodowej

Jednym z załączników pozwu rozwodowego jest dowód uiszczenia opłaty sądowej. Opłata ma charakter stały i wynosi 600 zł. Opłaty stałe są powiązane z określonymi w przepisach sprawami cywilnymi i nie zależą od wartości przedmiotu sporu.

Jak dokonać opłaty od pozwu rozwodowego?

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.): „opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o rozwód”. Opłatę można wnieść na trzy sposoby:

• wykonując przelew na rachunek bankowy sądu okręgowego, do którego wnoszony jest pozew;
• dokonując opłaty w kasie sądu;
• dokonując opłaty w formie e-znaków.

W przypadku dokonania przelewu powód drukuje potwierdzenie płatności i załącza wydruk do pozwu. Po dokonaniu opłaty w kasie sądu otrzymuje znaki opłaty sądowej warte 600 zł, które umieszcza na pozwie. Z kolei e-znaki opłaty sądowej można wygenerować w systemie teleinformatycznym na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości pod adresem: https://oplaty.ms.gov.pl i wydrukować. E-znak zawiera kod kreskowy i kod numeryczny składający się z 14 cyfr arabskich. Dwie pierwsze cyfry oznaczają rok wygenerowania kodu, a pozostałe 12 cyfr jest losowo wygenerowane. E-znaki są zabezpieczone w ten sposób, że można z nich skorzystać tylko jeden raz.

Konsekwencje braku opłaty od pozwu rozwodowego

Brak wniesienia opłaty od pozwu wydłuża postępowanie, bo zgodnie z art. 1262 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego „sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata”.

Nie oznacza to, że powód musi ponownie złożyć pozew. Przewodniczący sądu wzywa stronę, która nie uiściła opłaty sądowej od pozwu o rozwód, do jej opłacenia w terminie tygodnia (liczy się od dnia, w którym uczestnik postępowania odebrał wezwanie). Art. 130 § 2 i § 3 Kodeksu postępowania cywilnego jednoznacznie przewiduje, że pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

Dopiero gdy strona zignoruje wezwanie, przewodniczący wyda decyzję o zwrocie pisma. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, więc osoba zainteresowana wszczęciem postępowania rozwodowego musi wnieść pozew ponownie.

Zwolnienie od kosztów sądowych

Osoba, która z powodu trudnej sytuacji finansowej nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, może ubiegać się o zwolnienie z tych kosztów. Kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych?

• przed złożeniem pozwu;
• w trakcie postępowania.

Niezależnie od momentu złożenia wniosku, osoba zainteresowana musi wypełnić wniosek, w którym uwiarygodni, że opłata przekracza jej możliwości finansowe. Prawidłowo wypełniony wniosek zawiera:

• dane wnioskodawcy: imię, nazwisko, adres zamieszkania, PESEL;
• opis sytuacji finansowej, który zawiera wykaz wydatków, jakie regularnie ponosi wnioskodawca, liczbę osób na utrzymaniu, wysokość zarobków i zobowiązań (kredyty, alimenty).

Trzeba również złożyć oświadczenie na urzędowym formularzu OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM, MAJĄTKU, DOCHODACH I ŹRÓDŁACH UTRZYMANIA.

Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację finansową, np. rachunki lub wyciągi bankowe. Wniosek każdorazowo rozpoznaje sąd, co może wydłużyć postępowanie o co najmniej miesiąc. Z uwagi na wysokość opłaty od pozwu, wynoszącą 600 zł, sądy rzadko uwzględniają takie wnioski w całości; częściej decydują o częściowym zwolnieniu, jeżeli sytuacja strony rzeczywiście to uzasadnia.

Honorarium adwokata lub radcy prawnego

W postępowaniu rozwodowym nie ma obowiązku korzystania z pomocy adwokata ani radcy prawnego. Małżonkowie mogą samodzielnie przygotować pisma procesowe, odpowiadać na wezwania sądu i występować na rozprawie. Należy jednak pamiętać, że rozwód często wiąże się z silnymi emocjami, które mogą utrudniać rzeczowe prowadzenie sprawy. Z tego powodu warto zastanowić się nad powierzeniem prowadzenia sprawy profesjonalnemu adwokatowi lub radcy prawnemu. Do jego zadań należy:

• wyjaśnienie klientowi wszystkich kwestii proceduralnych związanych z rozwodem i tego, jak jego decyzje, np. o rozwodzie z orzekaniem o winie, wpłyną na proces;
• sporządzenie pozwu rozwodowego;
• skompletowanie załączników i dopełnienie wszelkich formalności związanych z wniesieniem pozwu;
• reprezentowanie klienta w sprawie rozwodowej.

Wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalane jest indywidualnie i zależy przede wszystkim od stopnia skomplikowania sprawy oraz czasu trwania postępowania. Najdłużej trwają zwykle rozwody z orzekaniem o winie, ponieważ wymagają przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego, w tym przesłuchania świadków. Szybszego zakończenia sprawy mogą oczekiwać małżonkowie zgodni co do rozwodu, zwłaszcza jeśli nie mają małoletnich dzieci. Gdy dzieci są, postępowanie również może przebiegać sprawnie, o ile rodzice wcześniej ustalą kwestie dotyczące ich miejsca zamieszkania, kontaktów i alimentów, np. w planie wychowawczym.

Kancelaria adwokacka Łukasz Kwiatkowski ma doświadczenie w prowadzeniu spraw rozwodowych. Zachęcamy do kontaktu. Wyjaśnimy, jak będą wyglądały dalsze kroki i z jakimi kosztami wiąże się postępowanie.

Opłata skarbowa za pełnomocnictwo

Skorzystanie z pomocy adwokata lub radcy prawnego wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wynosi ona 17 zł i jest wnoszona na rachunek bankowy urzędu miasta/gminy. To bardzo ważne: pieniędzy nie przelewa się na rachunek sądu okręgowego, bo nie on jest beneficjentem opłaty. Opłatę skarbową wnosi się przed przeprowadzeniem czynności urzędowej, czyli przed wniesieniem pozwu o rozwód.

Dodatkowe koszty w trakcie rozwodu

Do tej pory omówiliśmy typowe koszty związane z rozwodem. Nie wyczerpują one jednak listy, bo w sprawach szczególnie skomplikowanych albo gdy małżonkowie są bardzo skłóceni, może pojawić się konieczność poniesienia dodatkowych kosztów. Mogą to być:

• Koszt sporządzenia opinii przez Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów (OZSS). Sporządzenie opinii na temat kompetencji rodzicielskich może być konieczne, gdy rodzice nie mogą się dogadać co do opieki nad dziećmi. Koszt takiej opinii waha się między 800, a nawet 2 tys. zł.
• Wywiad środowiskowy kuratora w miejscu zamieszkania dziecka. Sąd może go zarządzić, gdy rodzice nie umieją ustalić zasad sprawowania władzy rodzicielskiej. Jego koszt nie przekracza 250 zł.
• Mediacje pozwalają ustalić najważniejsze kwestie związane z rozwodem i opieką nad dzieckiem poza sądem, z udziałem neutralnego mediatora. Porozumienie może skrócić postępowanie i ograniczyć jego emocjonalny ciężar. Do mediacji strony mogą zostać skierowane przez sąd albo przystąpić dobrowolnie. W przypadku mediacji sądowej pierwsze spotkanie kosztuje 150 zł, kolejne 100 zł, a łączny koszt nie może przekroczyć 450 zł. Koszt mediacji prywatnych zależy od stawek mediatora i liczby spotkań.
• Jeśli rozwiedziony chce eksmisji byłego małżonka z zajmowanego wspólnie mieszkania, składa wniosek o eksmisję. Wiąże się z nim opłata w wysokości 200 zł.

Kto ponosi koszty rozwodu?

Koszty procesu ponosi strona przegrywająca. Jeżeli jeden z małżonków zostanie uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, drugi może żądać zwrotu kosztów postępowania. Przy rozwodzie bez orzekania o winie albo z winy obu stron opłaty sądowe są zwykle dzielone między małżonków. Każda ze stron samodzielnie pokrywa natomiast wynagrodzenie swojego pełnomocnika.

Koszty rozwodu – najważniejsze pytania

W jakich sytuacjach rozwodzący się małżonkowie muszą opłacić biegłego?

Biegły to specjalista powoływany do wydania opinii w sprawach wymagających fachowej wiedzy, np. przy wycenie wspólnego domu. Co do zasady koszt opinii ponosi strona, która wnosi o przeprowadzenie takiego dowodu. W sprawach dotyczących dzieci, np. opinii OZSS, sąd najczęściej dzieli koszty po równo między rodziców.

Co daje rozwód z orzeczeniem o winie?

Niektóre osoby zakładają, że orzeczenie wyłącznej winy małżonka wpłynie na kontakty z dziećmi lub podział majątku. W rzeczywistości ma ono znaczenie wyłącznie dla kwestii alimentacyjnych. Nie wpływa natomiast na sprawy rodzicielskie ani majątkowe. Przed złożeniem pozwu warto więc rozważyć, czy udowadnianie winy jest zasadne, zwłaszcza że wiąże się z ujawnianiem przed sądem szczegółów życia rodzinnego.

Adwokat Łukasz Kwiatkowski

Absolwent Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Prawa i Administracji, stypendysta rektora UŁ dla najlepszych studentów. Ukończył aplikację adwokacką w Izbie Adwokackiej w Łodzi, uzyskując pozytywny wynik z egzaminu zawodowego. W ramach prowadzonej indywidualnej kancelarii adwokackiej kieruje się przede wszystkim kanonem zasad etycznych, gwarantujących rzetelną i profesjonalną pomoc prawną. Swym zaangażowaniem w zakresie prowadzonych spraw rozwija życiową pasję, jaką jest pomoc w zakresie procesu wykładni i stosowania prawa.

Email: adwokat@kancelaria-kwiatkowski.pl Telefon: 797 942 018