Co daje separacja i czym różni się od rozwodu?

Decyzja o zakończeniu małżeństwa należy do najtrudniejszych i wymaga dokładnego rozważenia. Jeśli rozwód nie jest oczywistym rozwiązaniem, alternatywą może być separacja, czyli stan pośredni między trwaniem małżeństwa a jego rozwiązaniem. Separacja może mieć charakter faktyczny lub zostać orzeczona przez sąd. W tym artykule wyjaśniamy skutki oraz sytuacje, w których warto rozważyć tę opcję.

Najważniejsze wnioski:

• Separacja faktyczna powstaje, gdy małżonkowie podejmą decyzję o oddzielnym życiu bez wydania przez sąd wyroku ustanawiającego separację. Separacja prawna jest natomiast potwierdzona przez orzeczenie sądu.
• Separacja nie musi poprzedzać rozwodu ani też nie musi do niego prowadzić. W trakcie separacji małżonkowie mogą się pogodzić i podjąć decyzję o dalszym wspólnym życiu.
• Separacja orzeczona przez sąd formalnie rozdziela małżonków w sferze majątkowej i częściowo w sferze prawnej. Nie powoduje jednak zakończenia małżeństwa.
• Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.
• Wychowywanie małoletniego dziecka nie przekreśla szans ani na separację, ani na rozwód.
• Orzeczenie separacji skutkuje powstaniem między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Czym jest separacja?

Separacja oznacza, że małżonkowie nie chcą już prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego, choć formalnie pozostają w małżeństwie. Nie ma przy tym znaczenia, czy nadal mieszkają razem, czy osobno. Jest to rozwiązanie pośrednie między trwaniem małżeństwa a rozwodem, które wpływa na obowiązki małżonków oraz ich sytuację prawną. Są dwa rodzaje separacji:

• Separacja faktyczna, która polega na tym, że małżonkowie rozchodzą się – nie mieszkają razem, nie spędzają ze sobą czasu, ale nie towarzyszy temu wyrok sądu ustanawiający separację.
• Separacja prawna, którą poprzedza wyrok sądu ustanawiający separację. W artykule zajmiemy się właśnie tym typem separacji.

Jak przebiega postępowanie o orzeczenie separacji?

Żądanie orzeczenia separacji może zgłosić każdy z małżonków, a także oboje wspólnie. Jest to możliwe również wtedy, gdy drugi małżonek domaga się rozwodu. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy właściwy według ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, o ile choć jedno z nich nadal tam mieszka. W przeciwnym razie pozew należy wnieść do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy nie da się go ustalić – powoda. Postępowanie w sprawie o separację przebiega w jednym z dwóch trybów: procesowym lub nieprocesowym.

Jeżeli pozew o separację składa jeden z małżonków, sprawa toczy się w trybie procesowym, a sąd przeprowadza postępowanie dowodowe. Gdy małżonkowie zgodnie wnoszą o separację i nie mają wspólnych małoletnich dzieci, postępowanie może zostać uproszczone. Tryb procesowy będzie jednak konieczny, jeśli małżonkowie różnią się co do warunków separacji, np. jeden żąda orzeczenia o winie, a drugi wnosi o separację bez orzekania o winie.

Opłata sądowa w sprawie o separację

Pozew lub wniosek o separację podlega opłacie sądowej, której wysokość jest różna w zależności od tego, czy sąd orzeka na zgodne żądanie małżonków, czy pozostają w sporze i w związku z tym trzeba przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe.

• W przypadku wniesienia zgodnego wniosku przez oboje małżonków, opłata od wniosku wynosi 100 złotych.
• Pozew o separację podlega opłacie w wysokości 600 zł.

Czym różni się separacja od rozwodu?

Separacja nie rozwiązuje małżeństwa, lecz daje małżonkom czas na podjęcie decyzji co do dalszej przyszłości relacji. Może być wybierana także z powodów religijnych lub społecznych przez osoby, które nie chcą kontynuować wspólnego życia, lecz nie decydują się na rozwód.

Orzeczenie separacji jest prostsze niż rozwodu – wystarczy zupełny rozkład pożycia, podczas gdy przy rozwodzie musi on być także trwały. Podobnie jak w sprawie rozwodowej, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi, alimentach oraz sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania.

Separacja, w przeciwieństwie do rozwodu, jest odwracalna. Małżonkowie mogą wystąpić o jej zniesienie, jeśli zdecydują się wrócić do wspólnego życia. Jeżeli natomiast separacja potwierdzi trwały rozkład małżeństwa, każde z nich może złożyć pozew o rozwód.

Skutki separacji

Orzeczenie separacji ma takie skutki, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód – z uwzględnieniem wyjątków, o których powiemy później. W związku z tym po orzeczeniu separacji:

• Ustaje obowiązek pożycia, wierności oraz współdziałania na rzecz rodziny;
• Powstaje rozdzielność majątkowa;
• Małżonkowie nie mogą dokonać wspólnego przysposobienia;
• Jeżeli dziecko urodziło się po upływie 300 dni od orzeczenia separacji, nie stosuje się domniemania, że pochodzi od męża matki dziecka;
• Małżonkowie nie mogą dziedziczyć po sobie według ustawy. Nie wyłącza to dziedziczenia testamentowego, o ile zmarły pozostawił testament.

Ponadto z separacją łączą się konsekwencje, które nie występują przy orzeczeniu rozwodu. Oto najważniejsze z nich:

• małżonkowie nie mogą zawrzeć innego małżeństwa (separacja nie rozwiązuje małżeństwa);
• małżonkowie pozostający w separacji są obowiązani do wzajemnej pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności;
• małżonkowie pozostający w separacji nie mogą powrócić do nazwiska, które nosili przed zawarciem związku małżeńskiego.

Sprawy o separację, podobnie jak sprawy rozwodowe, wymagają precyzyjnego określenia żądań i znajomości procedury. Zachęcamy do zapoznania się z ofertą Kancelarii Adwokackiej Łukasz Kwiatkowski w Łodzi – doradzimy, czy w Państwa sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie separacja, czy rozwód.

Separacja – najważniejsze pytania

Czy sąd może orzec separację małżonków, którzy mają małe dziecko?

Samo posiadanie dzieci nie stanowi przeszkody do orzeczenia separacji. Ważne jednak, aby w wyniku separacji dobro dzieci nie zostało naruszone, w szczególności relacji z rodzicami, stabilności emocjonalnej oraz zaspokojenia potrzeb materialnych. Jeżeli sąd uzna, że separacja mogłaby zaszkodzić dzieciom lub choćby jednemu z nich, odmówi jej orzeczenia.

Czy sąd orzeka separację na podstawie wniosku czy pozwu?

Separację można zainicjować na dwa sposoby. Jeżeli małżonkowie są zgodni co do jej orzeczenia i warunków, składają wspólny wniosek. W przypadku braku zgody lub posiadania małoletniego dziecka konieczne jest złożenie pozwu i przeprowadzenie postępowania dowodowego. W każdej sprawie o separację właściwy jest sąd okręgowy.

Czy sąd rozpoznający pozew o separację może rozstrzygnąć także inne kwestie?

Tak. W postępowaniu o separację sąd może rozstrzygnąć nie tylko o samej separacji, lecz także o najważniejszych sprawach dotyczących małżonków i ich rodziny. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd orzeka o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi oraz kosztach ich utrzymania i wychowania, czyli w praktyce o alimentach na dzieci. Sąd może również rozstrzygnąć o obowiązku alimentacyjnym między małżonkami, a także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez czas trwania separacji.

Jakie są najważniejsze skutki majątkowe separacji?

Orzeczenie separacji wywołuje istotne skutki w sferze majątkowej małżonków. Prowadzi do ustania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, a każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem osobistym. Separacja może również skutkować zasądzeniem alimentów na rzecz jednego z małżonków, a także wyłącza dziedziczenie ustawowe między małżonkami.

Adwokat Łukasz Kwiatkowski

Absolwent Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Prawa i Administracji, stypendysta rektora UŁ dla najlepszych studentów. Ukończył aplikację adwokacką w Izbie Adwokackiej w Łodzi, uzyskując pozytywny wynik z egzaminu zawodowego. W ramach prowadzonej indywidualnej kancelarii adwokackiej kieruje się przede wszystkim kanonem zasad etycznych, gwarantujących rzetelną i profesjonalną pomoc prawną. Swym zaangażowaniem w zakresie prowadzonych spraw rozwija życiową pasję, jaką jest pomoc w zakresie procesu wykładni i stosowania prawa.

Email: adwokat@kancelaria-kwiatkowski.pl Telefon: 797 942 018