Kiedy sąd może odebrać władzę rodzicielską?

Władza rodzicielska to wszystkie prawa i obowiązki, jakie przysługują rodzicom w stosunku do ich dzieci. Zasady sprawowania władzy rodzicielskiej reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Władza rodzicielska ma służyć dobru dziecka: jego interes jest najważniejszą wartością prawa rodzinnego. W sytuacji gdy rodzice nie wypełniają swoich obowiązków względem dzieci lub nadużywają swoich praw, w wyniku czego cierpi małoletni, sąd może zdecydować o ograniczeniu praw rodzicielskich jednego z rodziców, lub o ich odebraniu. W naszym artykule wyjaśnimy, czy, dokładnie jest władza rodzicielska, kiedy sąd może ograniczyć rodzicowi prawa rodzicielskie lub całkowicie je odebrać i w jaki sposób może się bronić rodzic, który uważa, że odebranie mu praw nie jest zasadne.

Czym jest władza rodzicielska?

Jak już wyjaśniliśmy, władza rodzicielska to wszystkie prawa i obowiązki, jakie rodzice mają wobec swoich małoletnich dzieci. O władzy rodzicielskiej traktuje art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Do podstawowych zadań rodziców należą:

• sprawowanie opieki nad dzieckiem,
• wychowanie dziecka,
• finansowanie potrzeb dziecka,
• zarządzanie majątkiem dziecka,
• reprezentowanie dziecka w sprawach majątkowych i niemajątkowych.

Podkreślmy raz jeszcze, bo to bardzo ważne: w centrum zainteresowania prawa rodzinnego i opiekuńczego znajduje się dziecko i jego dobro. Małoletni nie jest w stanie sam zadbać o swoje prawa, często nie ma komu się poskarżyć, gdy jest źle traktowany, wobec czego dorośli: członkowie rodziny oraz instytucje, muszą zadbać o poszanowanie jego praw. Należy pamiętać, władza rodzicielska powinna być wykonywana w sposób zapewniający dziecku jak najlepsze warunki do prawidłowego rozwoju.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Gdy rodzic nie wykonuje lub niewłaściwie wykonuje swoje obowiązki wobec dziecka, sąd może odebrać mu władzę rodzicielską. To poważna decyzja, ale konieczna, gdy w ocenie sądu nie da się inaczej zadbać o interes dziecka.

Art. 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje sytuacje, w których może dojść do pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej.

• Władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody – na przykład w przypadku długotrwałej choroby, pobytu w więzieniu, wyjazdu zarobkowego za granicę. We wszystkich tych sytuacjach rodzic nie jest w stanie wypełniać swoich obowiązków.
• Rodzic nadużywa władzy rodzicielskiej – na przykład stosuje przemoc fizyczną lub psychiczną, zmusza dziecko do udziału w działaniach przestępczych, działa w sposób naruszający interes dziecka.
• Rodzic rażąco zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka – na przykład zaniedbuje dziecko, nie interesuje się jego zdrowiem i edukacją, pozostawia na wiele godzin bez opieki.

Sąd może zadecydować o pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub oboje rodziców.

Argumenty przesądzające o pozbawieniu władzy rodzicielskiej

Najczęściej występującymi argumentami przesądzającymi o pozbawieniu władzy rodzicielskiej są:

• przemoc wobec dziecka,
• nadużywanie przez rodzica alkoholu albo innych używek,
• nieodpowiadający przyjętym normom styl życia rodzica (popełnianie przestępstw, znikanie z domu na wiele dni, tzw. podejrzane towarzystwo),
• porzucenie dziecka,
• brak zainteresowania zdrowiem dziecka i jego edukacją (ignorowanie obowiązku szkolnego, niepodejmowanie leczenia dziecka).

Jak pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej?

Do pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej może dojść na dwa sposoby:

• na wniosek jednego z rodziców,
• z urzędu, gdy sąd poweźmie wiedzę na temat konieczności wszczęcia postępowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej. Źródłem wiedzy może być policja, która prowadzi Niebieską Kartę, zawiadomienie ze szkoły lub sąsiadów.

Jeżeli rodzicowi zależy na pozbawieniu władzy rodzicielskiej drugiego rodzica, musi złożyć wniosek, w którym opisuje sytuację i okoliczności uzasadniające tak poważne działanie. Powinien również przedstawić dowody np. zaświadczenia za szkoły czy przedszkola, zeznania świadków, SMS-y, w których rodzic źle odnosił się do dziecka, groził mu. Do wniosku należy bezwzględnie dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka. Wniosek o pozbawienie praw rodzicielskich składa się do sądu rodzinnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.

Jak bronić się przed odebraniem praw rodzicielskich?

Nierzadko zdarza się, że złożenie przez jednego z rodziców wniosku o pozbawienie drugiego rodzica praw rodzicielskich jest rodzajem szantażu albo elementem walki, jaką prowadzą zwaśnieni rodzice. Dziecko staje się wtedy swoistym zakładnikiem tych trudnych relacji, a odebranie praw rodzicielskich jest traktowane jako kara wymierzona przez jednego rodzica drugiemu. Trudno zaakceptować takie rozgrywki kosztem dziecka, a jednak dochodzi do nich regularnie.

W tym celu powinien przedstawić dowody dyskredytujące zarzuty drugiej strony, którymi mogą być przykładowo:

• zaświadczenie ze szkoły o realizacji obowiązku szkolnego (gdy zarzut dotyczy tego, że rodzic nie dba o to, by dziecko chodziło do szkoły),
• zeznania świadków, którzy potwierdzą, że rodzic jest zaangażowany w sprawy dziecka,
• zaświadczenia lekarskie na dowód, że rodzic nie unika wizyt lekarskich, dba o szczepienia, bilanse etc.

Zarzut może dotyczyć także tego, że rodzic nie ma warunków do wychowania dziecka albo na stałe przebywa za granicą, więc fizycznie nie jest w stanie uczestniczyć w życiu dziecka. W pierwszej sytuacji rodzic chcący zachować władzę rodzicielską powinien poprawić swoje warunki bytowe (wyremontować mieszkanie albo złożyć wniosek o mieszkanie komunalne, jeśli nie ma praw do danego lokalu, zmienić pracę, by lepiej zarabiać). W drugiej musi podjąć decyzję co do swojego dalszego życia i przeanalizować, czy rozłąka rzeczywiście nie powoduje, że jest nieobecny w życiu dziecka. Powrót do kraju i zamieszkanie blisko dziecka pozbawi drugiego rodzica argumentu do odebrania praw rodzicielskich.

Odebranie praw rodzicielskich. Skorzystaj z pomocy adwokata

Kwestie dotyczące odebrania praw rodzicielskich są trudne, bo mają silny związek z emocjami. W sprawę zaangażowane są osoby najbliższe, co może utrudniać obiektywny ogląd sprawy i podejmowanie racjonalnych decyzji. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego warto korzystać z pomocy adwokata, który w sposób rzeczowy i zgodny z prawem przygotuje dokumenty, sporządzi pisma i będzie reprezentować klienta w sądzie.

Kancelaria adwokacka Łukasza Kwiatkowskiego ma doświadczenie w niełatwych sprawach o pozbawienie władzy rodzicielskiej. Wspieramy rodziców, którzy chcą pozbawić władzy drugiego rodzica, jak i osoby, które nie zgadzają się ze stawianymi zarzutami i chcą udowodnić, że nie zasługują na pozbawienie ich praw rodzicielskich.

Adwokat Łukasz Kwiatkowski

Absolwent Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Prawa i Administracji, stypendysta rektora UŁ dla najlepszych studentów.
Ukończył aplikację adwokacką w Izbie Adwokackiej w Łodzi, uzyskując pozytywny wynik z egzaminu zawodowego.
W ramach prowadzonej indywidualnej kancelarii adwokackiej kieruje się przede wszystkim kanonem zasad etycznych,
gwarantujących rzetelną i profesjonalną pomoc prawną. Swym zaangażowaniem w zakresie prowadzonych spraw rozwija
życiową pasję, jaką jest pomoc w zakresie procesu wykładni i stosowania prawa.

Email: adwokat@kancelaria-kwiatkowski.pl
Telefon: 797 942 018